Blog
Jak mieć ubezpieczenie zdrowotne bez ZUS-u? Możliwości dla wspólników i zarządu spółki z o.o.
Prowadzisz spółkę z o.o. albo dopiero planujesz jej założenie i zastanawiasz się, co z ubezpieczeniem zdrowotnym? To bardzo dobre pytanie. Brak obowiązku opłacania składek z samego posiadania udziałów nie oznacza przecież, że temat leczenia w ramach NFZ rozwiązuje się automatycznie. Trzeba sprawdzić, skąd będzie wynikało Twoje prawo do świadczeń.
Myślisz, że ubezpieczenie zdrowotne bez ZUS-u nie jest możliwe? Jeśli tak, to jesteś w błędzie. Możesz mieć ubezpieczenie dzięki zgłoszeniu przez współmałżonka, z umowy o pracę, odpowiednio rozliczanej umowy zlecenia albo poprzez dobrowolne ubezpieczenie w NFZ. Jest też rozwiązanie szczególnie istotne dla osób zarządzających spółkami: wynagrodzenie członka zarządu z powołania, przyznane na mocy uchwały, co do zasady podlega składce zdrowotnej, choć nie podlega składkom społecznym z tego tytułu.
Dlatego zanim zaczniesz szukać dodatkowego ubezpieczenia, sprawdź, czy już nie masz własnego tytułu do niego. A jeżeli dopiero wybierasz sposób działania w spółce, warto od razu uwzględnić zarówno koszty, jak i zakres ochrony, który uzyskasz.
Ubezpieczenie zdrowotne bez ZUS-u — co właściwie oznacza to hasło?
Potocznie pod nazwą „ZUS” kryje się kilka różnych obciążeń. Gdy przedsiębiorca mówi, że nie chce płacić ZUS-u, zazwyczaj ma na myśli cały miesięczny przelew, bez rozróżniania składek społecznych i zdrowotnej. Tymczasem właśnie to rozróżnienie pozwala zrozumieć, jakie możliwości daje spółka z o.o.
Ubezpieczenia społeczne obejmują między innymi ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Ubezpieczenie zdrowotne dotyczy natomiast korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez NFZ. Można podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu, a jednocześnie nie opłacać składek społecznych z danego tytułu.
Przykładem jest wynagradzany członek zarządu pełniący funkcję wyłącznie na podstawie powołania. Od jego wynagrodzenia co do zasady występuje składka zdrowotna, ale samo powołanie nie rodzi obowiązku składek społecznych. Zasada objęcia takich osób obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym obowiązuje od 1 stycznia 2022 roku.
Hasło „ubezpieczenie zdrowotne bez ZUS-u” może więc oznaczać dwie różne sytuacje. Pierwsza to korzystanie z ubezpieczenia bez własnej dodatkowej składki, na przykład po zgłoszeniu przez małżonka. Druga to opłacanie samej składki zdrowotnej, bez składek społecznych z określonego tytułu. Warto wiedzieć, o którym rozwiązaniu mówimy, zanim porównamy miesięczne koszty.
Czy wspólnik spółki z o.o. ma ubezpieczenie zdrowotne?
Samo posiadanie udziałów w wieloosobowej spółce z o.o. co do zasady nie powoduje obowiązku ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnego. To może być korzystne kosztowo, ale oznacza również, że z samych udziałów nie uzyskujesz ubezpieczenia w NFZ. ZUS potwierdza, że wspólnicy wieloosobowej spółki z o.o. nie podlegają z tego tytułu ubezpieczeniom jako osoby prowadzące pozarolniczą działalność.
Jeżeli oprócz posiadania udziałów pracujesz na etacie, możesz mieć ubezpieczenie z zatrudnienia. Jeżeli otrzymujesz wynagrodzenie za pełnienie funkcji w zarządzie na podstawie powołania, pojawia się odrębny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Jeśli natomiast jedynie posiadasz udziały i nie masz żadnego innego tytułu, trzeba zadbać o dostęp do świadczeń w inny sposób.
Osobnej analizy wymaga wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., czyli osoba posiadająca wszystkie udziały. Taki wspólnik co do zasady podlega ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Nie należy więc przenosić na niego zasad dotyczących wspólników spółki wieloosobowej.
W praktyce najpierw ustalamy więc sytuację konkretnej osoby, a dopiero potem wybieramy rozwiązanie. Samo zdanie „mam spółkę z o.o.” nie wystarcza, żeby odpowiedzieć, czy trzeba szukać dodatkowego ubezpieczenia zdrowotnego.
Chcesz być na bieżąco z przepisami oraz tematami podatkowymi?
Wynagrodzenie zarządu z powołania a składka zdrowotna
Jeżeli jesteś członkiem zarządu i otrzymujesz wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji na podstawie powołania, przyznane na mocy odpowiedniej uchwały, co do zasady podlegasz obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dotyczy to wynagrodzenia za pełnienie funkcji, nawet jeżeli nie zawierasz ze spółką umowy o pracę ani umowy zlecenia.
To ważne, ponieważ nadal można spotkać się z przekonaniem, że od wynagrodzenia z powołania „nie ma żadnego ZUS-u”. Takie stwierdzenie pomija składkę zdrowotną. Brak składek społecznych nie oznacza tutaj braku wszystkich obowiązków ubezpieczeniowych.
W typowej sytuacji objętej polskim systemem składka zdrowotna wynosi 9% podstawy, którą jest wynagrodzenie z powołania. Jeżeli wynagrodzenie wynosi 3000 zł miesięcznie, składka zdrowotna wyniesie 270 zł. Przy wynagrodzeniu 5000 zł będzie to 450 zł. Odrębnie trzeba rozliczyć podatek dochodowy, dlatego sama różnica między wynagrodzeniem brutto a składką zdrowotną nie jest jeszcze kwotą do wypłaty.
Spółka jako podmiot wypłacający wynagrodzenie zgłasza członka zarządu do ubezpieczenia zdrowotnego oraz rozlicza i opłaca składkę. Jest ona finansowana ze środków osoby ubezpieczonej. Nie wystarczy więc podjąć uchwały i wykonać przelewu bez uwzględnienia obowiązków płatnika.
Jeżeli rzeczywiście pełnisz funkcję w zarządzie i otrzymujesz za nią wynagrodzenie, ten tytuł może zapewniać Ci ubezpieczenie zdrowotne bez konieczności zawierania dodatkowej umowy tylko po to, żeby uzyskać dostęp do NFZ. Najpierw warto zatem sprawdzić sposób rozliczania wynagrodzenia zarządu, a dopiero później szukać kolejnego rozwiązania.
Czy członek zarządu bez wynagrodzenia ma ubezpieczenie w NFZ?
Samo nieodpłatne pełnienie funkcji członka zarządu nie zapewnia ubezpieczenia zdrowotnego. Jeżeli jesteś prezesem, ale nie otrzymujesz wynagrodzenia z powołania, nie powstaje z tego tytułu taki sam obowiązek jak przy powołaniu odpłatnym.
Załóżmy, że masz udziały w dwuosobowej spółce i jednocześnie pełnisz funkcję prezesa bez wynagrodzenia. Nie pracujesz na etacie, nie wykonujesz oskładkowanego zlecenia i nie masz innej podstawy ubezpieczenia. W takiej sytuacji zarówno same udziały, jak i nieodpłatne powołanie nie rozwiązują kwestii NFZ.
Możesz wtedy sprawdzić możliwość zgłoszenia jako członek rodziny albo dobrowolnego ubezpieczenia. Jeżeli natomiast spółka planuje wynagradzać Cię za zarządzanie, trzeba uwzględnić skutki przyznania wynagrodzenia z powołania.
Pamiętaj również, że brak wynagrodzenia za pełnienie funkcji nie usuwa obowiązków wynikających z innych tytułów. Jeżeli jesteś jedynym wspólnikiem spółki, Twoje ubezpieczenia trzeba ocenić niezależnie od tego, czy funkcję prezesa wykonujesz odpłatnie.
Ubezpieczenie zdrowotne przez małżonka — kiedy jest możliwe?
Jeżeli nie masz własnego obowiązkowego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, warto sprawdzić możliwość zgłoszenia przez męża lub żonę. Współmałżonek posiadający odpowiedni tytuł do ubezpieczenia może zgłosić Cię jako członka rodziny. Takie zgłoszenie nie wiąże się z podwyższeniem jego składki zdrowotnej.
To rozwiązanie może być przydatne na przykład wtedy, gdy posiadasz udziały w wieloosobowej spółce z o.o., nie pobierasz wynagrodzenia z powołania i nie masz innej podstawy ubezpieczenia. Sam status wspólnika nie wyklucza wówczas zgłoszenia rodzinnego.
Trzeba jednak pamiętać o podstawowym warunku: zgłoszenie jako członek rodziny co do zasady dotyczy osoby, która nie ma własnego obowiązkowego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. NFZ podkreśla, że nie można dowolnie wybierać między własnym tytułem a ubezpieczeniem rodzinnym.
W praktyce oznacza to, że jeżeli zaczynasz otrzymywać wynagrodzenie z powołania objęte obowiązkową składką zdrowotną, nie możesz zrezygnować z tej składki tylko dlatego, że wcześniej zgłaszał Cię współmałżonek. Nowa sytuacja wymaga odpowiedniego uporządkowania zgłoszeń.
Nie należy też utożsamiać małżonka z partnerem życiowym. Samo pozostawanie w związku nieformalnym nie daje prawa do zgłoszenia partnera jako męża lub żony. Przepisy określają, kogo można uznać za członka rodziny na potrzeby ubezpieczenia zdrowotnego.
Czy zgłoszenie przez małżonka zapewnia emeryturę, rentę i chorobowe?
Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny daje ochronę zdrowotną na zasadach właściwych dla tego ubezpieczenia. Samo w sobie nie oznacza jednak opłacania składek emerytalnych, rentowych czy chorobowych.
To ważne, ponieważ dostęp do lekarza i zabezpieczenie dochodu w razie choroby są odrębnymi sprawami. Możesz korzystać ze świadczeń finansowanych przez NFZ, a jednocześnie nie mieć prawa do zasiłku chorobowego wynikającego z bieżącego ubezpieczenia.
Nie należy też wyciągać z tego automatycznego wniosku, że osoba zgłoszona przez małżonka nigdy nie otrzyma renty. Prawo do takiego świadczenia ocenia się według odrębnych warunków, między innymi z uwzględnieniem historii ubezpieczenia. Istotne jest natomiast to, że samo zgłoszenie rodzinne nie tworzy ubezpieczenia rentowego.
Podobnie wygląda sytuacja przy wynagrodzeniu wyłącznie z powołania. Składka zdrowotna zapewnia określony rodzaj ochrony, ale nie zastępuje całego systemu ubezpieczeń społecznych. Wybierając rozwiązanie, warto więc zapytać nie tylko „ile zapłacę?”, lecz także „jakie świadczenia będą mi przysługiwać?”.
Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ — dla kogo?
Jeżeli nie podlegasz obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i nie możesz korzystać ze zgłoszenia jako członek rodziny, możesz sprawdzić warunki dobrowolnego ubezpieczenia w NFZ. Jest to rozwiązanie dla osób spełniających wymagania określone przez Fundusz, w tym dotyczące zamieszkiwania w Polsce i braku odpowiedniego ubezpieczenia z innej podstawy.
Dobrowolne ubezpieczenie wymaga zawarcia umowy z NFZ, a następnie dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS. Samo opłacenie dowolnej kwoty albo wysłanie formularza bez przejścia właściwej procedury nie zastępuje umowy.
Warto zająć się tym odpowiednio wcześnie. Umowy nie można zawrzeć wstecz, a dłuższa przerwa w ubezpieczeniu może wiązać się z dodatkową opłatą. Ministerstwo Zdrowia wskazuje również obowiązek dokonania zgłoszenia w ZUS w ciągu siedmiu dni od podpisania umowy.
Dobrowolne ubezpieczenie może zapewnić dostęp do świadczeń zdrowotnych, ale samo nie tworzy ubezpieczenia emerytalnego ani chorobowego. Pod tym względem również trzeba odróżnić ochronę zdrowotną od pozostałych świadczeń.
Ile kosztuje dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne?
Składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy jej wymiaru. W standardowej sytuacji podstawa nie może być niższa od odpowiedniego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, łącznie z wypłatami z zysku. Minimalna składka zmienia się więc wraz z danymi dotyczącymi kolejnych kwartałów.
Według informacji NFZ za październik, listopad i grudzień 2026 roku minimalna miesięczna składka wynosi 844,77 zł. Nie jest to stała kwota obowiązująca bezterminowo — przed podpisaniem umowy trzeba sprawdzić aktualną wysokość dla właściwego okresu.
Do porównania kosztów należy podejść całościowo. Jeżeli już masz obowiązkowy tytuł do ubezpieczenia, na przykład z wynagrodzenia zarządu z powołania, dobrowolne ubezpieczenie nie jest po prostu kolejnym wariantem do swobodnego wyboru. Najpierw trzeba ustalić, czy w ogóle spełniasz warunki jego zawarcia.
Jeżeli natomiast nie masz własnego tytułu i nie możesz zostać zgłoszony przez rodzinę, dobrowolne ubezpieczenie daje możliwość uporządkowania sytuacji bez podejmowania zatrudnienia. Jego koszt warto zestawić z rzeczywistymi potrzebami i pozostałymi dostępnymi podstawami ubezpieczenia.
Umowa zlecenia ze spółką a ubezpieczenie zdrowotne
Umowa zlecenia może być podstawą objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, ale nie w każdym przypadku będzie działała tak samo. Zakres składek zależy od sytuacji zleceniobiorcy, jego innych tytułów do ubezpieczeń i ewentualnych ustawowych wyłączeń.
Dlatego nie warto przyjmować z góry, że każda umowa zlecenia oznacza „pełny komplet ZUS-u” albo że koszt składek zawsze wyniesie określoną kwotę. Inaczej rozlicza się osobę, dla której zlecenie jest jedynym tytułem, a inaczej osobę zatrudnioną dodatkowo na etacie. ZUS wskazuje też odrębne zasady dla zlecenia wykonywanego na rzecz własnego pracodawcy.
Dobrym przykładem wyjątku jest student, który nie ukończył 26 lat. W typowej sytuacji jego umowa zlecenia nie daje ubezpieczenia zdrowotnego, ponieważ nie podlega z niej zgłoszeniu. Taka osoba musi zadbać o odpowiednią podstawę ubezpieczenia, na przykład zgłoszenie przez rodzinę albo uczelnię.
Jeżeli rozważasz zlecenie we własnej spółce, punktem wyjścia powinny być rzeczywiście wykonywane czynności. Umowa powinna odpowiadać realnej współpracy, a wynagrodzenie i warunki wykonania trzeba ustalić zgodnie z właściwymi przepisami. Sama niska kwota na umowie nie jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia, że rozwiązanie zostało prawidłowo zaplanowane.
Czy małe zlecenie zawsze jest najtańszym sposobem na NFZ?
Nie ma jednej odpowiedzi właściwej dla każdego wspólnika. Jeżeli możesz zostać zgłoszony przez małżonka bez dodatkowej składki, płatne zlecenie nie musi być najtańszym rozwiązaniem. Jeżeli już otrzymujesz wynagrodzenie z powołania, możesz mieć własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego i dodatkowa umowa wyłącznie w tym celu okaże się zbędna.
Trzeba również pamiętać, że niewielka wysokość składek nie oznacza automatycznie szerokiej ochrony finansowej. Dostęp do świadczeń zdrowotnych i wysokość ewentualnych świadczeń pieniężnych podlegają odrębnym zasadom.
Szczególnie ostrożnie należy podchodzić do obietnicy, że symboliczna umowa zapewni rentę w razie problemów zdrowotnych. Sam fakt opłacania określonej składki nie zastępuje warunków wymaganych do przyznania świadczenia. Warto więc porównywać rozwiązania na podstawie rzeczywistych uprawnień, a nie samego faktu pojawienia się przelewu do ZUS.
Najpierw ustal, jaki tytuł już posiadasz i jakie czynności faktycznie wykonujesz. Dopiero potem można obliczyć koszt konkretnej umowy oraz sprawdzić, czy zapewni ona oczekiwane ubezpieczenie.
Czy prywatny pakiet medyczny zastępuje ubezpieczenie w NFZ?
Wielu przedsiębiorców korzysta przede wszystkim z prywatnych wizyt. To zrozumiałe: liczy się dostępność terminów, wygoda i możliwość szybkiego wykonania badań. Z tego nie wynika jednak, że każdy prywatny pakiet zastępuje ochronę zapewnianą przez publiczny system.
Abonament medyczny obejmuje usługi wskazane w warunkach danego pakietu. Prywatna polisa również działa w granicach umowy, sum ubezpieczenia, limitów i wyłączeń. Warto sprawdzić, czy obejmuje hospitalizację, zabiegi, rehabilitację i leczenie poważniejszych chorób, zamiast zakładać, że opłata miesięczna pokrywa każdą przyszłą potrzebę. Różnicę między abonamentem a polisą opisuje również dostawca prywatnej opieki medycznej.
Publiczne ubezpieczenie zdrowotne i prywatny pakiet mogą się uzupełniać. Decyzja o korzystaniu na co dzień z prywatnego lekarza nie rozstrzyga jeszcze kwestii prawa do świadczeń finansowanych przez NFZ.
Nie należy też zakładać, że brak ubezpieczenia zawsze oznacza brak jakiegokolwiek prawa do publicznego leczenia. Przepisy przewidują również inne podstawy uprawnień dla określonych osób. Własną sytuację warto jednak ustalić zawczasu, zamiast wyjaśniać ją dopiero wtedy, gdy potrzebne jest leczenie.
Jak wybrać ubezpieczenie zdrowotne, prowadząc spółkę z o.o.?
Zacznij od sprawdzenia, czy masz już obowiązkowy tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Może on wynikać z etatu, odpowiedniej umowy zlecenia, statusu jedynego wspólnika albo wynagrodzenia członka zarządu z powołania. To pozwoli uniknąć szukania rozwiązania problemu, który w Twojej sytuacji został już rozstrzygnięty.
Jeżeli nie masz własnego tytułu, sprawdź możliwość zgłoszenia przez małżonka lub inną uprawnioną osobę z rodziny. Jeżeli również ta droga nie jest dostępna, można przeanalizować warunki dobrowolnego ubezpieczenia w NFZ. Umowę ze spółką warto natomiast rozważać w związku z rzeczywistą pracą lub usługami, które wykonujesz.
Zadbaj też o aktualność zgłoszeń. Rozpoczęcie pobierania wynagrodzenia z powołania, podjęcie zatrudnienia czy utrata tytułu przez małżonka mogą zmienić Twoją sytuację. Ubezpieczenie zgłoszone kilka lat temu nie zawsze pozostaje właściwe po zmianie sposobu działania w firmie.
Jeżeli pełnisz funkcję w zarządzie i otrzymujesz wynagrodzenie przyznane uchwałą, koniecznie uwzględnij składkę zdrowotną w rozliczeniach. Wynagrodzenie z powołania może zapewniać ubezpieczenie zdrowotne bez składek społecznych z tego tytułu, ale nie jest wynagrodzeniem całkowicie wolnym od składek.
Prowadzenie spółki z o.o. daje różne możliwości organizacji pracy i wynagradzania. Warto dobrać je tak, żeby odpowiadały temu, co rzeczywiście robisz, zapewniały potrzebną ochronę i pozwalały świadomie planować koszty. Wtedy wiesz zarówno, za co płacisz, jak i z jakich uprawnień możesz korzystać.
Stan informacji: listopad 2026 r. Podana kwota dobrowolnej składki zdrowotnej dotyczy IV kwartału 2026 roku.
“VADEMECUM SPÓŁKI Z O.O.”
Kompleksowa pozycja omawiająca prostym językiem wszystkie aspekty prowadzenia firmy w formie spółki z o.o..
