Nierejestrowana Działalność Gospodarcza (NDG)

Podatek w NDG — jak rozliczać sprzedaż, koszty i roczny PIT?

Kalkulator, okulary oraz formularz deklaracji PIT na tle banknotów, z widocznym napisem na grafice: „Podatek w NDG — jak rozliczać sprzedaż, koszty i roczny PIT?”.

Zastanawiasz się, jak wygląda podatek w NDG i kiedy trzeba go zapłacić, skoro nie odprowadzasz zaliczek w trakcie roku? Dochód z działalności nierejestrowanej rozliczasz według skali podatkowej w zeznaniu PIT-36, ale wcześniej musisz oddzielić kontrolę limitu przychodów od wyliczenia podatku. Sprawdź, jak liczyć koszty, czy przy etacie przysługuje druga kwota wolna oraz jak przygotować się na roczne rozliczenie.

Pierwsze zamówienia zwykle cieszą najbardziej. Ktoś kupił produkt, zapłacił za usługę, polecił Cię dalej. Pieniądze wpływają na konto, a ponieważ nie masz zarejestrowanej firmy, łatwo uznać, że poza pilnowaniem limitu niewiele trzeba robić.

Właśnie tutaj pojawia się częste nieporozumienie. Działalność nierejestrowana nie oznacza działalności bez podatku. Dochód z NDG rozliczasz według skali podatkowej w rocznym PIT-36. Uproszczenie polega m.in. na tym, że z tego źródła nie wpłacasz w ciągu roku zaliczek na PIT.

To wygodne, ale wymaga rozsądnego planowania. Podatek, którego nie odprowadzasz co miesiąc, może pojawić się jako dopłata po zakończeniu roku.

Najpierw oddziel limit sprzedaży od podatku

W NDG potrzebujesz dwóch różnych obliczeń.

Pierwsze odpowiada na pytanie, czy możesz nadal działać bez rejestracji. Porównujesz przychód należny z limitem kwartalnym: 10 813,50 zł w 2026 roku i 11 137,50 zł w 2027 roku.

Drugie służy obliczeniu podatku. Tutaj zasadniczo uwzględniasz otrzymane lub postawione do Twojej dyspozycji przychody i odejmujesz prawidłowo udokumentowane koszty.

Wyobraźmy sobie Joannę, która sprzedaje szyte przez siebie organizery. W kwartale sprzedała je za 9000 zł. Klienci zapłacili dotychczas 8500 zł, a pozostałe 500 zł ma otrzymać później.

Do kontroli limitu nie wystarczy sprawdzić wpływów na konto. Joanna musi uwzględnić także należną, ale jeszcze niezapłaconą sprzedaż. Przy PIT moment otrzymania pieniędzy ma natomiast znaczenie dla przypisania przychodu do roku rozliczenia.

Chcesz być na bieżąco z przepisami oraz tematami podatkowymi?

Ile wynosi podatek w NDG?

Działalność nierejestrowaną rozlicza się według skali podatkowej. Nie wybierasz dla niej podatku liniowego ani ryczałtu tylko dlatego, że wydawałyby się korzystniejsze.

Skala przewiduje stawkę 12% do 120 000 zł podstawy obliczenia podatku oraz 32% od nadwyżki ponad tę kwotę. Uwzględnia również kwotę wolną wynoszącą 30 000 zł.

Progi i kwota wolna dotyczą łącznie dochodów opodatkowanych skalą, a nie samej NDG. Jeśli poza sprzedażą pracujesz na etacie, dochody z obu źródeł spotkają się w rozliczeniu rocznym. Podobnie jest z umowami zlecenia i o dzieło rozliczanymi według skali. Nie sumujemy natomiast automatycznie każdego wpływu — niektóre przychody mają odrębne zasady opodatkowania.

Czy przy etacie można drugi raz wykorzystać kwotę wolną?

Krótka odpowiedź brzmi - nie. To szczególnie ważne dla osób, które traktują NDG jako dorabianie po godzinach.

Jeśli Twoje dochody z etatu wykorzystują już kwotę wolną, dodatkowy dochód ze sprzedaży nie otrzymuje osobnego zwolnienia do 30 000 zł. Pracodawca nie wie również automatycznie, ile zarabiasz poza zatrudnieniem.

Przykładowo: Joanna osiąga z etatu dochód, przy którym kwota wolna jest już w całości wykorzystana. Jeśli dodatkowo uzyska 15 000 zł dochodu z NDG i całość pozostanie w pierwszym progu, sam dodatkowy dochód może oznaczać około 1800 zł podatku przed uwzględnieniem pozostałych elementów rozliczenia.

Gdyby dochód z NDG częściowo przekroczył próg 120 000 zł razem z dochodem z etatu, nadwyżka byłaby rozliczana według wyższej stawki. Nie oznacza to opodatkowania całego dochodu stawką 32%.

Nie wpłacasz zaliczek, ale możesz odkładać na podatek w NDG

Brak miesięcznych zaliczek bywa odczuwany jak dodatkowa gotówka. Problem pojawia się wtedy, gdy po kilku miesiącach pieniądze są już wydane, a roczne rozliczenie pokazuje dopłatę.

Dlatego dobrym zwyczajem jest odkładanie rezerwy na osobne subkonto.

Załóżmy, że w danym miesiącu Joanna otrzymała od klientów 3000 zł, a jej prawidłowo udokumentowane, zapłacone koszty wyniosły 1000 zł. Zostaje 2000 zł dochodu. Jeśli przewiduje rozliczenie tej kwoty w pierwszym progu i ma już wykorzystaną kwotę wolną, odłożenie 240 zł może być rozsądnym punktem wyjścia.

To prywatna rezerwa, a nie obowiązkowa zaliczka do urzędu. Jej wysokość trzeba dopasować do całorocznych dochodów. Odkładanie zawsze 12% może nie wystarczyć osobie wchodzącej w drugi próg.

Jakie koszty można rozliczyć?

Rozliczenie kosztów pozwala opodatkować dochód, a nie całą otrzymaną sprzedaż. Nie musisz z tej możliwości korzystać, ale rezygnując ze zbierania dokumentów, możesz zapłacić więcej podatku, niż wynikałoby z rzeczywistego zarobku.

W przypadku Joanny naturalnymi wydatkami są tkaniny, nici, zamki, opakowania czy opłaty za promowanie produktów. Znaczenie ma ich związek z uzyskiwaniem przychodów albo zachowaniem lub zabezpieczeniem ich źródła.

Zakup materiału na organizery dla klientów łatwo uzasadnić. Zakup materiału na prywatne zasłony nie staje się kosztem NDG tylko dlatego, że sprzedawca wystawił fakturę.

Proś o faktury imienne na swoje dane i zachowuj potwierdzenia zapłaty. To wygodny sposób dokumentowania wydatków. Faktura nie jest jednak jedynym możliwym dowodem w każdej sytuacji — przy zakupie od osoby prywatnej znaczenie może mieć np. odpowiednia umowa i potwierdzenie płatności.

Nie mieszaj również dwóch skutków zakupu: koszt może obniżyć dochód do PIT, ale nie pomniejsza przychodu kontrolowanego dla limitu NDG.

Ewidencja nie musi być skomplikowana

Nie potrzebujesz urzędowego druku. Możesz prowadzić ewidencję sprzedaży w arkuszu i osobno zapisywać koszty. Ważne, żeby po kilku miesiącach było wiadomo, co sprzedano, kiedy klient zapłacił i z czego wynikają wykazane wydatki.

Raz w miesiącu warto porównać zapisy z rachunkiem bankowym i płatnościami gotówkowymi. To prostsze niż odtwarzanie całego roku z historii przelewów przed terminem PIT.

PIT-36 i ulgi podatkowe

NDG rozliczasz w PIT-36 składanym od 15 lutego do 30 kwietnia następnego roku. Wykazujesz przychody, koszty oraz dochód lub stratę w przeznaczonej do tego części formularza. W rozliczeniu uwzględniasz również pozostałe dochody rozliczane w tym zeznaniu.

Możesz korzystać z ulg, jeśli spełniasz ich warunki. Dotyczy to m.in. ulgi na dzieci i odliczenia wpłat na IKZE. Trzeba jednak rozróżnić ich działanie: wpłaty na IKZE odlicza się od dochodu, a ulgę na dzieci od podatku. Samo prowadzenie NDG nie daje podwyższonego limitu IKZE dla uprawnionych osób prowadzących pozarolniczą działalność.

Nie zakładaj też, że ulga na dzieci zawsze przysługuje w niezmienionej wysokości — przy niektórych sytuacjach rodzinnych znaczenie mają limity dochodów.

PIT to nie wszystkie możliwe obowiązki. Przy określonych towarach lub usługach trzeba dodatkowo sprawdzić VAT. Mała skala sprzedaży nie rozstrzyga automatycznie tej kwestii.

Więcej o rozliczeniach i dokumentowaniu wydatków przeczytasz w naszym poradniku „Nierejestrowana działalność gospodarcza — jak założyć i prowadzić biznes bez rejestracji”.

"Nierejestrowana Działalność Gospodarcza"


Nierejestrowana działalność gospodarcza, czyli jak założyć i prowadzić biznes bez rejestracji to kompleksowy poradnik, który porusza najważniejsze tematy związane z możliwościami i ograniczeniami tej formy zarobkowania.

Justyna Broniecka

O Justyna Broniecka

Przedsiębiorca, menadżer. Od prawie 10 lat właścicielka i twarz marki ZUS to nie MUS. Jej misją jest edukacja i uświadamianie klientów odnośnie systemu podatkowego Chce, aby przedsiębiorcy wiedzieli jakie są możliwości oraz z czym wiążą się poszczególne wybory. Przeszkoliła ponad 5 tys osób. Jest często zapraszana na konferencje, wykładowca w szkołach wyższych. Jej szkolenia i wystąpienia oceniane są jako praktyczne, użyteczne i ciekawe. Fanka logicznego myślenia oraz ułatwiania sobie życia. Od prawie 10 lat członek międzynarodowej organizacji Toastmasters, gdzie doskonali swoje umiejętności przemawiania publicznego oraz zarządzania. Otrzymała tam najwyższy tytuł DTM (Distinguished Toastmaster). Prywatnie pasjonatka podróży, szczególnie do Afryki.