Wybór odpowiedniej formy zatrudnienia ma znaczenie zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy. W polskim systemie prawnym najczęściej spotykane są trzy rodzaje umów: umowa o pracę, umowa zlecenie oraz umowa o dzieło. Każda z nich wiąże się z innymi prawami, obowiązkami, kosztami oraz poziomem ochrony osoby wykonującej pracę.
W praktyce nie zawsze najkorzystniejsze rozwiązanie jest jednocześnie najtańsze. Dlatego przed podpisaniem umowy warto poznać najważniejsze różnice między poszczególnymi formami współpracy. Nie zawsze umowa o pracę jest tą najkorzystniejszą.
Czym jest umowa o pracę?
Umowa o pracę to tradycyjna forma zatrudnienia regulowana bezpośrednio przez Kodeks pracy. Jej główną cechą jest wykonywanie obowiązków pod kierownictwem przełożonego, w określonym miejscu i czasie. Pracownik zatrudniony na etacie korzysta z najszerszej ochrony prawnej. Przysługuje mu płatny urlop wypoczynkowy, wynagrodzenie za czas choroby oraz ochrona przed nagłym zwolnieniem. Przepisy gwarantują mu także dodatki za nadgodziny i prawa związane z rodzicielstwem. Umowę można zawrzeć na okres próbny, na czas określony lub nieokreślony.
Te rodzaje umów należy stosować zawsze wtedy, gdy praca ma stały charakter i odbywa się pod nadzorem szefa. Przepisy zabraniają zastępowania etatu umowami cywilnoprawnymi tylko po to, aby obniżyć koszty.
Dla pracownika główną zaletą jest tu stabilność, pełne ubezpieczenie oraz wyższa zdolność kredytowa. Wadą bywa mniejsza elastyczność. Pracodawca zyskuje z kolei lojalny i stabilny zespół, ale musi liczyć się z najwyższymi kosztami zatrudnienia oraz rozbudowaną papierkową robotą w kadrach.
Czym jest umowa zlecenie?
Umowa zlecenie to umowa cywilnoprawna, którą reguluje z kolei Kodeks cywilny. Jej przedmiotem jest staranne wykonywanie określonych czynności, a nie sam końcowy rezultat. Zleceniobiorca zobowiązuje się do realizacji zadań, a zleceniodawca wypłaca mu za to ustalone wynagrodzenie. W tym przypadku strony mają znacznie większą swobodę w ustalaniu warunków niż przy etacie. Warto pamiętać, że od wielu lat te rodzaje umów są objęte obowiązkowymi składkami ZUS. Zwiększa to bezpieczeństwo ludzi, ale podnosi też koszty firmy.
Umowa zlecenie sprawdza się idealnie przy pracach sezonowych, dorywczych oraz przy usługach wykonywanych nieregularnie. To także świetne rozwiązanie przy zatrudnianiu studentów lub jako dodatkowe źródło dochodu.
Główną zaletą dla wykonawcy jest duża elastyczność i możliwość pracy dla wielu firm jednocześnie. Minusem jest brak kodeksowego urlopu i mniejsza stabilność. Dla firmy to prostsze formalności i łatwiejsze zakończenie współpracy, choć wiąże się to z koniecznością opłacania większości składek społecznych.
Czym jest umowa o dzieło?
Umowa o dzieło również należy do kategorii umów cywilnoprawnych, jednak jej sens jest zupełnie inny. Tutaj liczy się wyłącznie konkretny i mierzalny efekt pracy. Może to być projekt graficzny, napisany artykuł, nowa strona internetowa czy meble zrobione na zamówienie. Zamawiający płaci za gotowy rezultat, a nie za sam czas spędzony nad zadaniem. Te rodzaje umów są idealne dla freelancerów, programistów, copywriterów oraz artystów.
Dla wykonawcy największą zaletą jest wyższe wynagrodzenie na rękę. Wynika to z faktu, że umowa o dzieło co do zasady nie podlega oskładkowaniu ZUS. Twórcy mogą też często korzystać z wyższych kosztów uzyskania przychodu. Dla zamawiającego to najtańsza forma współpracy. Główną wadą dla twórcy jest brak jakiegokolwiek ubezpieczenia zdrowotnego i chorobowego. Dla firmy minusem jest duże ryzyko zakwestionowania umowy przez ZUS, jeśli urzędnicy uznają, że praca miała charakter ciągły, a nie jednorazowy.
Umowa o pracę, zlecenie czy dzieło – która umowa wymaga najmniejszych kosztów?
Z punktu widzenia pracodawcy najwyższe koszty generuje umowa o pracę. Wynika to z obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz innych obciążeń związanych z zatrudnieniem pracownika.
Umowa zlecenie zazwyczaj jest nieco tańsza, choć również podlega oskładkowaniu. Wyjątkiem mogą być studenci do ukończenia 26. roku życia, za których nie opłaca się składek ZUS.
Najniższe koszty zwykle wiążą się z umową o dzieło, ponieważ co do zasady nie podlega ona składkom ZUS. Należy jednak pamiętać, że może być stosowana wyłącznie w sytuacjach, gdy rzeczywiście powstaje konkretne dzieło.
Szczegółowo o kosztach zatrudnienia jakie musi ponieść pracodawca możesz przeczytać TUTAJ – KLIKNIJ I PRZECZYTAJ.
Jaką umowę wybrać?
Nie istnieje jedna forma zatrudnienia, która będzie najlepsza w każdej sytuacji. Wybór powinien zależeć od charakteru wykonywanej pracy oraz potrzeb obu stron.
Umowa o pracę zapewnia największe bezpieczeństwo i ochronę pracownika, ale jednocześnie generuje najwyższe koszty. Umowa zlecenie daje większą elastyczność i sprawdza się przy pracach czasowych oraz dodatkowych. Natomiast umowa o dzieło jest najlepszym rozwiązaniem wtedy, gdy celem współpracy jest stworzenie konkretnego rezultatu i możliwe jest jednoznaczne określenie efektu końcowego.
Przed podpisaniem umowy warto przeanalizować nie tylko wysokość wynagrodzenia, ale również kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym, ochroną prawną oraz przyszłymi świadczeniami emerytalnymi. Odpowiednio dobrana forma współpracy pozwala uniknąć problemów zarówno pracownikowi, jak i pracodawcy.
