Aktualne przepisy, Zatrudnianie i rozliczanie pracowników

Nowe urlopy w Kodeksie Pracy

Cień człowieka na znaku paragrafu (nowe urlopu w kodeksie pracy)

Na początku roku 2023 rząd wprowadził wiele zmian do Kodeksu Pracy. Część z nich już zaczęła obowiązywać a część wejdzie w życie pod koniec kwietnia 2023r. Jedną z takich zmian, które za chwilę wejdą w życie, są nowe urlopy, jakie będą przysługiwały pracownikowi. 

 

Jakie urlopy przysługiwały dotychczas?

Do tej pory pracownicy zatrudnieniu na podstawie umowę o pracę mieli do dyspozycji:

  • urlop wypoczynkowy w wymiarze 20 lub 26 rocznie w tym 4 dni na żądanie 
  • urlop opiekuńczy (na podstawie art. 188 KP) – 2 dni na dziecko/dzieci (bez względu na ilość dzieci zawsze 2 dni na rodzinę) do ukończenia przez dziecko 14 lat, który płatny jest 100%
  • urlop okolicznościowy możliwy w 4 przypadkach: urodzenie dziecka, śmierci bliskiej osoby oraz ślub Twój lub Twojego dziecka.
  • urlop bezpłatny

Wszystkie wyżej wymienione urlopy pozostają bez zmian. Teraz dochodzą jeszcze 2 nowe urlopy.

Chcesz być na bieżąco z przepisami oraz tematami podatkowymi?

2 Rodzaje nowych urlopów

Nowelizacja Kodeksu Pracy wprowadza dwa nowe urlopy. Oba zaczną obowiązywać od 26 kwietnia 2023r. i są to:

URLOP OPIEKUŃCZY

Jest to urlop, który możesz wykorzystać w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny lub zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym np. partner, partnerka, teściowie itp. Warto zaznaczyć, iż przez sformułowanie “członka rodziny” ustawodawca ma na myśli wyłącznie: syna, córkę, matkę, ojca lub małżonka. Poza tym, aby móc skorzystać z tego rodzaju urlopu, osoba ta musi wymagać opieki/wsparcia z poważnych względów medycznych

 

Pracownik może go wykorzystać jednorazowo lub w częściach i udzielany jest w dni, które są dla pracownika dniami pracy – zgodnie z rozkładem czasu pracy. Niewykorzystany urlop opiekuńczy nie przechodzi na kolejne lata.

Urlop ten przysługuje nam w wymiarze 5 dni i jest urlopem bezpłatnym.

 

Co powinien zawierać wniosek o udzielenie urlopu opiekuńczego?

Pisząc do pracodawcy wniosek o udzielenie urlopu opiekuńczego pracownik powinien zawrzeć w nim m.in:  

  1. imię i nazwisko osoby, która wymaga opieki lub wsparcia,
  2. przyczynę powodującą konieczność zapewnienia osobistej opieki
  3. stopień pokrewieństwa z pracownikiem – w przypadku członka rodziny
  4. adres zamieszkania osoby wymagającej opieki lub wsparcia, jeżeli nie jest członkiem rodziny pracownika – w celu potwierdzenia, że osoba niebędąca członkiem rodziny zamieszkuje z pracownikiem w tym samym gospodarstwie domowym.

Wniosek o urlop opiekuńczy pracownik powinien złożyć najpóźniej w dniu poprzedzającym chęć jego wykorzystania. 

Póki co w przepisach nie ma mowy o tym, aby pracownik zobowiązany był do załączenia do wniosku jakiegokolwiek zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego “poważne względy medyczne” uzasadniające skorzystanie z tego rodzaju urlopu. Tak więc pracodawca nie może domagać się udokumentowania stanu zdrowia osoby wymagającej opieki.

Wniosek ten możemy złożyć w wersji papierowej lub elektronicznie.

 

SIŁA WYŻSZA

Są to 2 dni (16 godzin) urlopu, czy też zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika. Ten rodzaj urlopu czy też zwolnienie od pracy również wchodzi w życie w dniu 26 kwietnia 2023r.

Pracownik może wykorzystać go w dniach lub na godziny. Niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny. Urlop ten jest proporcjonalny do wymiaru etatu. W praktyce oznacza to, iż osoba zatrudniona np. na ½ etatu do wykorzystania będzie miała 8h takiego urlopu.

Pracownikowi przysługuje 50% wynagrodzenia za pracę za każdy dzień urlopu.

 

Czym jest ta “siła wyższa”?

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Administracyjnego za siłę wyższą uznać możemy zdarzenie, które miało miejsce:

  1. poza strukturą przedsiębiorstwa, w którym zatrudniony jest pracownik
  2. było niemożliwe do przewidzenia
  3. niemożliwe było zapobieżenie jego skutkom.

W praktyce oznacza to, iż urlop taki udzielony może zostać w sytuacji, gdy np. pracownik w drodze do pracy miał kolizję i oczekiwać musi na przyjazd policji. Innym przykładem działania siły wyższej może być sytuacja, w której pracownik w trakcie pracy otrzymuje z przedszkola telefon, iż jego dziecko ma wysoką temperaturę i prosi się go o zabranie dziecka z placówki. 

Urlop od siły wyższej nie zastępuje urlopu na żądanie, jednak jest jego uzupełnieniem.

 

Jak złożyć wniosek o urlop z tytułu siły wyższej?

Pracownik będzie musiał taki wniosek złożyć najpóźniej w dniu, w którym korzysta z tego urlopu. Pracodawca natomiast jest zobowiązany udzielić takiego zwolnienia od pracy.

Pracownik jednak nie może samodzielnie decydować o przyznaniu mu urlopu. Jeśli nie pojawi się w pracy bez zgody przełożonego, grozi mu za to odpowiedzialność dyscyplinarna, włącznie z możliwością zwolnienia go z pracy w trybie natychmiastowym.

 

Czy każdemu pracownikowi przysługuje urlop z powodu siły wyższej?

Niestety nie. Nie dotyczy to pracowników zatrudnionych na podstawie umowy cywilnoprawnej (umowa o dzieło, umowa zlecenia, kontrakt B2B). Oczywiście w tym przypadku pracodawcy mogą zgodzić się na dodatkowe dni wolne od pracy, ale nie będą mieli takiego obowiązku.

Prawo do tego typu zwolnienia od pracy i na takich samych zasadach  będą mieli również funkcjonariusze:

  • służby więziennej, 
  • straży granicznej, 
  • Krajowej Administracji Skarbowej, 
  • policjanci, 
  • strażacy
  • żołnierze zawodowi 

mimo tego, iż nie podlegają oni pod przepisy KP.

Nieco inaczej będzie wyglądała sprawa nauczycieli. W ich przypadku będą mogli oni skorzystać z urlopu z tytułu siły wyższej, ale jedynie w wymiarze 2 dni – nie będą mogli korzystać z niego godzinowo.

 

Jak więc widzimy nowe urlopy, które wprowadzono mają na celu ułatwienie pracownikom podlegającym przepisom Kodeksu Pracy oraz wyszczególnionym grupom zawodowym, łączenie życia rodzinnego z obowiązkami zawodowymi. Jeżeli chciałbyś dowiedzieć się więcej o innych zmianach jakie w roku 2023r. wprowadzono do KP, zapraszam cię do przeczytania TEGO artykułu. Natomiast, jeżeli chcesz wiedzieć jak zatrudniać pracowników i jak robić to poprawnie, aby w razie kontroli nie narazić się na nieprzyjemności, zachęcam cię do zakupu naszego poradnika:

“Jak poprawnie zatrudniać pracowników”

Doszedłeś do momentu, gdzie potrzebujesz rąk do pomocy? Ale kiedy tylko po myślisz o zatrudnieniu kogoś od razu czujesz spory stres związany z administracją?

author-avatar

O Justyna Broniecka

Przedsiębiorca, menadżer. Od prawie 10 lat właścicielka i twarz marki ZUS to nie MUS. Jej misją jest edukacja i uświadamianie klientów odnośnie systemu podatkowego Chce, aby przedsiębiorcy wiedzieli jakie są możliwości oraz z czym wiążą się poszczególne wybory. Przeszkoliła ponad 5 tys osób. Jest często zapraszana na konferencje, wykładowca w szkołach wyższych. Jej szkolenia i wystąpienia oceniane są jako praktyczne, użyteczne i ciekawe. Fanka logicznego myślenia oraz ułatwiania sobie życia. Od prawie 10 lat członek międzynarodowej organizacji Toastmasters, gdzie doskonali swoje umiejętności przemawiania publicznego oraz zarządzania. Otrzymała tam najwyższy tytuł DTM (Distinguished Toastmaster). Prywatnie pasjonatka podróży, szczególnie do Afryki.